Styropian elewacyjny EPS (Expanded PolyStyrene) to obecnie najczęściej wybierany materiał termoizolacyjny w polskim budownictwie. Jego popularność wynika z doskonałego połączenia efektywności cieplnej, łatwości montażu i przystępnej ceny. W tym artykule przyjrzymy się wszystkim aspektom tego uniwersalnego materiału, abyś mógł podejmować świadome decyzje przy realizacji projektów ociepleniowych.
Czym jest styropian EPS i jak powstaje?
Styropian to potoczna nazwa polistyrenu ekspandowanego (EPS), który powstaje poprzez spienienie litych granulek polistyrenu zawierających rozpuszczony porofor. Proces produkcji polega na jednokrotnym lub wielokrotnym podgrzaniu granulek parą wodną, co tworzy charakterystyczną porowatą strukturę z widocznymi kulkami. To właśnie ta struktura komórkowa sprawia, że styropian ma tak dobre właściwości izolacyjne – powietrze zamknięte w milionach drobnych komórek stanowi naturalną barierę dla przepływu ciepła.
W odróżnieniu od polistyrenu ekstrudowanego (XPS), który ma zwartą, gładką strukturę zamknięto-komórkową, styropian EPS charakteryzuje się strukturą porowatą. To sprawia, że XPS ma lepsze parametry izolacyjne i niższą nasiąkliwość, ale też wyższą cenę. Dla zastosowań elewacyjnych standardowy EPS stanowi optymalne rozwiązanie pod względem relacji ceny do parametrów.
Kluczowe parametry techniczne styropianu EPS
Norma PN-EN 13163:2013-05 określa właściwości styropianu jako materiału do izolacji cieplnej budynków oraz sposób znakowania płyt styropianowych. Zrozumienie oznaczeń na opakowaniu to podstawa świadomego wyboru materiału.
Współczynnik przewodzenia ciepła (lambda λ)
Lambda to najważniejszy parametr określający izolacyjność termiczną materiału. Im niższa wartość, tym lepsze właściwości termoizolacyjne. Jednostką lambdy jest W/(m·K), co oznacza, ile energii cieplnej przenika przez 1 m² materiału o grubości 1 metra przy różnicy temperatur 1 Kelwina.
Dla styropianu białego współczynnik lambda wynosi zazwyczaj od 0,038 do 0,045 W/(m·K). Styropiany grafitowe, dzięki dodatkom grafitu odbijającym promieniowanie cieplne, osiągają znacznie lepsze parametry – od 0,030 do 0,033 W/(m·K). Warto wiedzieć, że dla elewacji zaleca się styropiany o lambdzie nie wyższej niż 0,042 W/(m·K).
Oznaczenia wytrzymałościowe
Tradycyjne oznaczenia typu EPS 70, EPS 100 czy EPS 150 wskazują na deklarowany poziom naprężeń ściskających w kPa. Na przykład:
- EPS 70 – wytrzymałość na ściskanie minimum 70 kPa (około 7 ton/m²)
- EPS 100 – wytrzymałość minimum 100 kPa (około 10 ton/m²)
- EPS 150 – wytrzymałość minimum 150 kPa (około 15 ton/m²)
Dla typowych zastosowań elewacyjnych wystarczający jest styropian EPS 70, który charakteryzuje się odpornością na standardowe obciążenia i uszkodzenia mechaniczne. Wyższe klasy wytrzymałościowe (EPS 100, EPS 150) znajdują zastosowanie w izolacji fundamentów, podłóg na gruncie czy tam, gdzie występują większe obciążenia.
Pozostałe parametry z normy EN 13163
Pełne oznaczenie styropianu zawiera także informacje o:
- W, L, T – tolerancje szerokości, długości i grubości (mm)
- S – tolerancja prostokątności (mm/100mm)
- P – tolerancja płaskości (mm)
- DS(70) – stabilność wymiarowa w temperaturze 70°C
- DS(N) – stabilność wymiarowa w warunkach laboratoryjnych (w procentach)
Klasyfikacja ogniowa
Styropian klasyfikowany jest zgodnie z normą EN 13501-1. Standardowy biały styropian często należy do klasy E (materiały łatwopalne). Styropiany z dodatkiem środków zmniejszających palność mogą osiągnąć klasy C lub D. Wszystkie styropiany posiadają właściwości samogasnące – topią się i zwęglają w wolnym tempie, a po usunięciu źródła ognia proces ustaje.
Rodzaje styropianu elewacyjnego
Styropian biały (standardowy)
To podstawowy materiał oferowany przez producentów, powstający ze spienionego polistyrenu. Współczynnik przewodzenia ciepła wynosi zazwyczaj 0,038-0,042 W/(m·K). Najpopularniejsze produkty to styropiany z lambdą 0,038 lub 0,040 W/(m·K), które zapewniają dobrą izolację przy atrakcyjnej cenie.
Styropian biały, jak Swisspor EPS 70-038 FASADA PODŁOGA, charakteryzuje się wysoką odpornością na obciążenia i uderzenia (współczynnik TR 100), co czyni go idealnym do stosowania pod tynki silikonowe oraz przy okładzinach z kamienia i klinkieru.
Styropian grafitowy (szary)
Zawiera dodatek grafitu, który poprawia właściwości termoizolacyjne dzięki odbijaniu promieniowania podczerwonego. Lambda wynosi od 0,030 do 0,033 W/(m·K), co oznacza, że cieńsza warstwa styropianu grafitowego zapewnia taką samą izolację jak grubsza warstwa białego.
Przykładowo, 15 cm grafitowego styropianu odpowiada izolacyjnie około 18 cm białego. To pozwala na oszczędność przestrzeni i może oznaczać mniejsze koszty robocizny, choć sam materiał jest droższy. Warto pamiętać, że styropian grafitowy łatwo się nagrzewa od słońca, więc podczas montażu należy chronić go przed bezpośrednim nasłonecznieniem.
Porównanie: EPS 031 vs EPS 032
Różnica między tymi dwoma popularnymi styropianami grafitowymi to pozornie niewielka różnica w lambdzie – 0,031 vs 0,032 W/(m·K). Jednak ta różnica ma znaczenie przy projektowaniu, zwłaszcza w kontekście standardów energooszczędnych. EPS 031 Lambda Max Fasada jest bardziej efektywny w minimalizowaniu strat ciepła i często stosowany w budownictwie pasywnym i niskoemisyjnym. EPS 032 Lambda Plus Fasada również nadaje się do izolacji ścian, ale wymaga nieco większej grubości dla osiągnięcia tych samych efektów.
Jak dobrać grubość styropianu na elewację?
Grubość styropianu to kluczowa decyzja wpływająca na komfort cieplny, rachunki za ogrzewanie i trwałość całej elewacji. Od 2021 roku wymagany współczynnik przewodzenia ciepła U dla ściany zewnętrznej wynosi maksymalnie 0,20 W/(m²·K). Coraz częściej projektanci wybierają jeszcze bardziej energooszczędne wartości U 0,10-0,15.
Standardowe grubości dla różnych zastosowań
Na ściany zewnętrzne elewacji najczęściej stosuje się styropian o grubości 15-20 cm. W starszych domach (z lat 70. czy 80.) często stosuje się grubości 12-20 cm, aby nadrobić braki wynikające z przestarzałych materiałów. W nowym budownictwie, dla spełnienia norm WT2021, minimum to 15 cm styropianu, często 18-20 cm, a czasem więcej – w zależności od pozostałych warstw ściany.
W chłodniejszych regionach Polski, jak góry czy Suwalszczyzna, warto dołożyć dodatkowe centymetry dla lepszej ochrony cieplnej.
Tabela doboru grubości
Konkretna grubość powinna zostać określona na etapie projektowania i wynika z obliczeń uwzględniających materiał konstrukcyjny ściany. Najczęściej wybierane są grubości 10-20 cm z lambdą 0,040 lub 0,032. Płyty z lambdą 0,042-0,038 to biały styropian, a 0,033-0,031 to grafitowy.
Zalety i wady styropianu EPS
Zalety styropianu białego:
- Niska cena przy dobrych parametrach izolacyjnych
- Łatwość montażu i obróbki
- Niska waga, co ułatwia transport i nie obciąża konstrukcji
- Szeroka dostępność na rynku
- Stabilność wymiarowa
- Dobra relacja ceny do jakości
Zalety styropianu grafitowego:
- Lepsza izolacja termiczna – niższa lambda
- Możliwość zastosowania cieńszych warstw przy tej samej efektywności
- Odporność na wilgoć dzięki hydrofobowym właściwościom
- Długa trwałość
- Łatwość obróbki
Wady styropianu:
- Wyższa nasiąkliwość EPS w porównaniu do XPS wymaga ochrony w miejscach wilgotnych
- Podatność na uszkodzenia mechaniczne (szczególnie biały)
- Palność – wymaga stosowania środków zmniejszających palność
- Styropian grafitowy jest droższy niż biały
- Grafitowy styropian wymaga ochrony przed przegrzaniem podczas montażu
- Większa kruchość styropianu grafitowego
- Zastosowania różnych klas styropianu EPS
EPS 70 (FASADA) – najczęściej stosowany na elewacje:
- Izolacja ścian zewnętrznych metodą lekką-mokrą (BSO)
- Ściany warstwowe i szkieletowe
- Izolacja ościeży i nadproży
- Wieńce (jako szalunek „tracony”)
- Podłogi przy małych obciążeniach
EPS 100 – do miejsc o średnich obciążeniach:
- Podłogi na gruncie z ogrzewaniem podłogowym
- Podłogi w budownictwie mieszkalnym i użyteczności publicznej
- Dachy płaskie i stropodachy
- Tarasy i balkony (z izolacją przeciwwodną)
EPS 150 = do aplikacji wymagających wysokiej wytrzymałości:
- Podłogi w budownictwie przemysłowym przy średnich obciążeniach
- Posadzki magazynowe i garaże
- Miejsca narażone na intensywną eksploatację
- Czołowi producenci styropianu w Polsce
Polski rynek styropianu EPS obsługują renomowani producenci oferujący produkty najwyższej jakości:
Swisspor – posiada cztery fabryki w Polsce (Chrzanów, Janów Podlaski, Pelplin, Międzyrzecz), produkuje styropian biały, grafitowy i XPS 300. Produkty otrzymały pozytywną ocenę GUNB w 2018 roku.
Austrotherm – trzy fabryki (Oświęcim, Skierniewice, Grodków), oferuje styropiany białe i grafitowe oraz szeroka gamę styroduru XPS.
Termo Organika – największy producent styropianu w Polsce i jeden z największych w UE, z pięcioma fabrykami. Oferuje kompletny system ociepleń.
Styropmin – jeden z wiodących producentów z fabrykami w Łochowie, Oświęcimiu i Zielonej Górze. Firma oferowała 10 lat gwarancji w 2021 roku na 20-lecie działalności.
Wszyscy ci producenci dostępni w Hurtowni Styropianu Styro-Market.pl zapewniają wysoką jakość produktów zgodnych z normami, szeroką dostępność oraz profesjonalną logistykę dostaw na terenie całego kraju.
Wnioski
Styropian elewacyjny EPS to sprawdzone, efektywne i ekonomiczne rozwiązanie dla izolacji termicznej budynków. Wybór odpowiedniego produktu wymaga uwzględnienia kilku kluczowych czynników: współczynnika lambda, grubości, klasy wytrzymałościowej oraz specyfiki zastosowania. Styropian biały sprawdzi się doskonale w większości standardowych zastosowań elewacyjnych, podczas gdy grafitowy pozwala osiągnąć lepsze parametry przy cieńszych warstwach – szczególnie ważne w budownictwie energooszczędnym i pasywnym.
Pamiętaj, że optymalna grubość i rodzaj styropianu powinny wynikać z profesjonalnych obliczeń cieplnych wykonanych na etapie projektowania, uwzględniających materiał ścian, lokalizację budynku i docelowy standard energetyczny. To inwestycja w komfort cieplny, niższe rachunki za ogrzewanie i wartość nieruchomości na lata.
Artykuł sponsorowany.
